Saray Yayınları

Çoklu Zeka

Çoklu Zekâ Kuramı ilk olarak 1983 yılında Howard Gandner’ın Frames of Mind adlı kitabında açıklamasıyla ortaya çıkmıştır.

Gardner’a göre; Zekâ, bir ya da birden fazla kültürde değer bulan bir ürün ortaya koyabilme yeteneğidir.

Çoklu Zekâ Kuramının İlkeleri: 

 Her birey normal şartlarda çoklu zekâlara sahiptir.

 Bireysel farklılıklardan dolayı bireyde bazı zekâlar baskın bazı zekâlar  ise resesif çekinik) olabilir.

 Bireysel farklılıklardan dolayı her zekânın farklı bireylerde gelişim  süreci de birbirinden farklıdır.

 Tüm zekâlar tanımlanabilir.

 Çoklu zekâlar üzerine gidilerek güçlendirilebilir, aynı zamanda üstüne  düşülmeyerek köreltilebilir.

 Bireyler kendi zekâları hakkında bilgi edinebilir ve zekâlarını geliştirme  yollarını öğrenerek geliştirebilir.

 Zekâlar, algı, hafıza, problem çözebilme ve dikkat açısından birbirlerinden  farklılık gösterebilir.

 Her bir zekâ diğer zekâların gelişimi için kullanılabilir.

 Çoklu zekâlar performansta, üründe, süreçte farklı yollarla  sergilenebilir.

 Normal olan her birey tüm zekâlara sahiptir.

 Her bireyin zekâ profili tüm zekâlarının baskın ve çekinik olarak  bileşimden oluşur.

 Her bireyin zekâ profili parmak izi kadar kendine özgü ve özeldir.

 Hayatta hiçbir normal birey yoktur ki tek bir zekâsı ile yaşayabilsin.  Hayatta hiçbir eylem yoktur ki tek bir zekâ ile gerçekleştirilebilsin.

 Çoklu zekâlar beyinde belirlenmiş yerlere sahiptir. Birebir işlevleri  olduğu gibi birlikte çalışabilmektedirler.

Çoklu Zekâ Kuramı İle İlgili İleri Sürülen Zekâlar:

 Sözel – Dilsel Zekâ

 Matematiksel – Mantıksal Zekâ

 Görsel – Uzamsal Zekâ

 Müziksel – Ritmik Zekâ

 Bedensel – Kinestetik Zekâ

 Kişilerarası Zekâ

 İçsel Zekâ

 Doğasal Zekâ

 Varoluşsal Zekâ Aday zekâdır)

Sözel Dilsel Zekâ: Kişinin dile ait özellikleri yazılı veya sözlü etkili biçimde kullanabilme, kendini ifade edebilme yeteneğidir.

Matematiksel – Mantıksal Zekâ: Mantıksal düşünebilme yeteneği, soyut işlemler yapabilme, sayıları etkili kullanabilme ve sorgulama, varsayım çıkarma, problem çözebilme yeteneğidir.

Görsel – Uzamsal Zekâ: Görsel – uzamsal zekâ, görsel araştırma, zihinsel tasarım ve hayalleri gerçekleştirme, iç ve dış benzetmeleri birleştirme ve fark etme yeteneğidir.

Müziksel – Ritmik Zekâ: Bireyin müzikle, müziksel ve ritimsel formlarla kendini ifade edebilme, müzik ritimlerini algılayabilme yetenekleridir.

Bedensel – Kinestetik Zekâ: Bir ürünü ortaya koymak, bir problemi çözmek, kendini ve duygularını ifade edebilmek için vücudun bir bölümünü veya tamamını kullanabilme yeteneğidir.

Kişilerarası Zekâ: Bireyin çevresindeki kişilerin isteklerini, duygularını ve ihtiyaçlarını anlama, yorumlama ve kişilerle etkili iletişim kurabilme yeteneğidir.

İçsel Zekâ: Kişinin kendisi hakkında sahip olduğu gerçek bilgi ve anlayış ile uyumlu davranışlar sergilemesi ve kendisini tanıma yeteneğidir.

Doğasal Zekâ: Doğayı tanıma ve anlama, yaşayan canlıları tanıma, doğanın dengesini anlama, canlıları tanıma ve sınıflandırma yeteneğidir.

Varoluşsal Zekâ (Aday Zekâ): İnsanoğlunun varoluşu ile ilgili sorulara karşı hassas olma ve bu soruları çözmeye çalışma yeteneğidir. Bu sorular, “Dünyaya nasıl ve niçin geldik? Bilinç ne demektir? Ölüm var mıdır? Neden ölürüz?” gibi sorulardır.